Zapruder Inc.

BBC-journaliste Kate Blewett en haar camerateam volgden de 75 kinderen van Mogilino gedurende een periode van negen maanden. Om het journalistiek zo zuiver mogelijk te houden probeerden ze zich niet teveel te bemoeien met de dagelijkse gang van zaken om zo het verslag zo min mogelijk te beïnvloeden. Je kon meteen zien hoe moeilijk dit geweest moet zijn, want de beelden zijn niets minder dan afgrijselijk en voor de kijker al erg moeilijk te verteren. De kinderen kwamen het tehuis binnen met verschillende handicaps en afwijkingen, variërend van doofheid, blindheid of mentale handicaps. Echter, alle kinderen kregen exact dezelfde zorg die erop gericht was ze met minimale inspanning in leven te houden. Dit betekende ’s morgens als vee naakt naar de douches geleid worden om ze collectief te wassen waarbij de rest van de monotonie van de dag alleen werd onderbroken door het eten. Deze miserabele zorg levert vervolgens beelden op van kinderen die zwaar ondervoed zijn met als gevolg broze botten, vergroeiingen, gangreen en geatrofieerde spieren van het bedlegerig zijn. Psychisch gaat het ze zo mogelijk nog slechter omdat ze van alle emotionele zorg, liefde en aandacht verstoken zijn, wat kinderen oplevert die ondanks een kleine handicap verworden tot in zichzelf gekeerde hoopjes ellende. De meesten zitten maar wat voor zich uit te staren en lijden in stilte omdat ze nooit hebben leren praten. Het levende bewijs dat mensen die gezond van geest zijn vanzelf gek worden wanneer ze in een omgeving zitten die vrij is van stimuli. Laat staan de groeiende geest van een kind.

Wat direct opviel in de documentaire was het absolute gebrek aan kennis om dergelijke kinderen te verzorgen. Dat, gekoppeld aan chronische onderbezetting van het personeelsbestand, leidt tot een ‘zorg’ die er alleen op gericht lijkt het lijden van de kinderen onnodig te rekken totdat ze naar een tehuis voor volwassenen mogen of voortijdig op het kerkhofje van Mogilino belanden. Onluisterend is ook het antwoord van de directrice op de vraag van Blewett wat ze denkt dat het tehuis het hardst nodig heeft. In de veronderstelling dat er een antwoord in de trant zou volgen als “betere medische zorg” “beter eten” of “betere faciliteiten om de kinderen fysiek en psychisch te trainen” komt de directrice aanzetten met “een computer, want die is hard nodig”. De BBC heeft na de voltooiing van de documentaire een brief gestuurd naar de Bulgaarse ambassade in Londen en gevraagd om commentaar op de beelden. Men benadrukt dat de beelden uit Mogilino representatief zijn voor de algemene situatie van verzorgingstehuizen voor gehandicapte kinderen in heel Bulgarije. Tevens haalt men de verantwoordelijkheid aan van niet alleen de plaatselijke directeurs en leidinggevenden, maar ook die van de regering als het gaat om richtlijnen en wettelijke bescherming van de kinderen.

Het antwoord op de brief is een treurig samenraapsel van ontwijkend gedrag waarbij verantwoordelijkheden worden ontdoken en misstanden met procentengegoochel worden goedgepraat. Kennelijk moet men zich gelukkig prijzen, want een paar jaar terug was het allemaal nog veel erger. Je kunt je het bijna niet voorstellen…

Toch is dit een land dat onderdeel uitmaakt van de EU en zich dientengevolge ook moet houden aan wetten en richtlijnen die in EU-verband worden opgesteld. Ook zouden de rechten en lichamelijke integriteit van het kind moeten worden gewaarborgd, maar het is duidelijk dat men dit in Bulgarije niet helemaal begrepen heeft. In dat licht wordt het gedoe rondom het toelaten van nieuwe landen en de zogenaamde strenge criteria die men daarbij hanteert plotsklaps een stinkende berg klinkklare onzin. Wat heb je aan richtlijnen en wetten als ze op geen enkele wijze gehandhaafd of getoetst worden? Kun je een dergelijk land wel toelaten en –belangrijker nog- kun je ze bij aanhoudende weigering er iets aan te doen er ook weer uitzetten?

Let wel, dit is geen excuus om ovcer de rug van zielige kinderen Europa aan te klagen, want het leed van deze kinderen overstijgt alle geneuzel rondom regeltjes en politiek spelletjes. Wel is het wrang te constateren dat de media liever aandacht besteden aan Neelie Kroes en haar kruistocht tegen graaiende corporaties en kartels, maar dat dit soort leed nagenoeg geen aandacht krijgt. Blewett schijnt eerder een documentaire gemaakt te hebben met soortgelijk resultaat maar dan over Roemenië. Dit land had nog lang na het vallen van het IJzeren Gordijn te maken met dictator Ceauşescu, een excuus waar Bulgarije zich moeilijk achter kan verschuilen, aangezien het communisme daar 20 jaar geleden eindigde. Ook komen er regelmatig verhalen uit het voormalig Oost-Europa als het gaat om baby’s op bestelling te kopen, wat weer direct gelinkt is aan een omvangrijke maffia en criminele activiteiten als (kinder-)prostitutie en pedofilienetwerken. Je kunt je afvragen of er een verband bestaat tussen kinderen die opzettelijk verwekt worden en ongewenste kinderen met een handicap die massaal bij dit soort tehuizen belanden, maar dat berust verder op pure speculatie. Wel kun je concluderen dat in alle gevallen de rechten en de lichamelijke en geestelijke integriteit van kinderen in die gebieden vaker geschonden wordt dan elders in Europa en dat de EU niet bij machte is daar veel aan te veranderen.

Bekijk hier de volledige documentaire van de BBC zoals deze eerder werd uitgezonden. Ik waarschuw echter voor de vreselijk schrijnende beelden die zeer moeilijk te verteren zijn; het gaat per slot van rekening om kinderen die nergens om gevraagd hebben en alleen liefde en goede zorg nodig hebben. Desalniettemin is het een verhaal dat gezien en verteld moet worden.