Zapruder Inc.

Spin Baldak is een „overlaadstation“, een plek waar de Afghaanse „vervoermaffia“ Pakistaanse smokkelwaar overladen op hun Japanse pickup trucks en een wapendepot waar de Pakistaanse ISI tijdens de Afghaanse oorlog tegen de Russen Amerikaanse wapens distribueerde richting de mujhahadin. Het kleine bastion is in handen van troepen van de legendarische mujhahadin Gulbuddin Hekmatyar, op dat moment nog de favoriete partij van Pakistan in de Afghaanse burgeroorlog, maar als het lompenlegertje een korte, omsingelende aanval uitvoert, slaan Hekmatyar’s mannen op de vlucht. Kort daarna helpt het Pakistaanse leger de bebaarde mannen het wapendepot veroveren en openen. De buit: 18.000 Kalasnikov aanvalsgeweren, tientallen stukken zware artillerie, munitie en talloze militaire voertuigen. De Taliban als strijdmacht is geboren.

Om de opkomst van de Taliban te begrijpen, is het nodig om naar de politieke en militaire situatie in Afghanistan 1994 te kijken. Na de aftocht van de Russen in 1989 versplinterde het verzet, de mujhahadin, in talloze rivaliserende fracties. Versplintering langs etnische, stam of politieke lijnen, al dan niet met steun van de regionale grootmachten die in Afghanistan hun mini-oorlogjes om controle over Afghanistan via diezelfde fracties bleven uitvechten. Een situatie die door het uiteenvallen van de Sovjet Unie en het verschijnen van de nieuwe Kaspische Staten nog eens werd versterkt.

Het zou tot 1992 duren voordat het „Sovjet“ marjonettenregime van de Afghaanse president Najibullah ten val wordt gebracht. Maar de „hoofdprijs“ in de Afghaanse burgeroorlog, Kaboel, viel niet in handen van de traditionele heersers van Afghanistan, de Pasthun, maar de militair beter georganiseerde Tadzjieken en Oezbeken onder Burhanuddin Rabbani en zijn commandanten Masud en de Oezbeek Dostoem. Vrijwel onmiddellijk lanceerden de Pasthuns onder eerdergenoemde Hekmatyar een tegenaanval, met vernietigende gevolgen voor Kaboel.

Anno 1994 is Afghanistan verdeeld in kleine stam- en roverstaatjes met in Kaboel Rabbani als virtueel president. De meest westerse provinicies rond Herat staan onder controle van de Tadzjiekse mujhadadin Ismael Khan, terwijl het noorden wordt beheerst door Dostoem en zijn Oezbeken. Langs de grens met Pakistan regeren versplinterde Pasthun stamgroepen met Hekmatyar als grootste fractie in drie (wisselend) vier provincies. De centrale provincie Bamiyan is in handen van de sjiietische Hazara’s. Het Pasthun zuiden met Helmand en Kandahar is een chaotisch roversland beheerst door warlords, stammen en maffia. Bondgenootschappen wisselen sneller dan het weer, loyaliteiten bestaan niet en er wordt gevochten voor de hoogste bieder.

De situatie is een ramp voor de Afghaanse bevolking en economie. Duizenden Afghanen zijn de grens met Iran of Pakistan over gevlucht en vervoer door het land is vrijwel onmogelijk. Over de belangrijkste wegen zijn door verschillende warlords kettingen gehangen om „tol“ te eisen. Boeren worden van hun land berooft, minderjarige jongens en meisjes voor sexueel plezier opgeëist, voedsel gestolen en overal en om alles wordt gevochten.

Voor met name Pakistan, geïrriteerd door het weinige succes van Hekmatyar en Durani Pasthuns, begint de maat vol te raken. Pakistan zoekt wanhopig economische banden met de nieuwe Kaspische Staten, banden die alleen via Afghanistan kunnen lopen. Ook de Pakistaans/Afghaanse maffia en inlichtingendienst ISI zien ook hun lucratieve (drugs)handel gefrusteerd raken door de chaos in hun buurland. Dus als herkozen premier Benazir Bhutto in 1993 wederom aantreedt, zal zij proberen een akkoord te bereiken tussen de verschillende Afghaanse fracties. 

Maar Bhutto, samen met name de Pakistaanse generaal Nasirullah Babar, heeft nog een agenda. In de Afghaanse provincie Kandahar, begint een groep ontevreden, religieuze, Pasthun mujhahadin zich te organiseren rond een zekere Mullah Omar. Omar is een held uit de Afghaanse oorlog, diep religieus en weet een soort „Robin Hood“-achtige legende rond zijn persoon op te bouwen. Hij verenigt de Pasthuns van het „wilde zuiden“ van Afghanistan op zijn eigen, bijna coyboyeske, wijze. Omar en zijn bende weten de zo verlangde rust en veiligheid te brengen. Maar belangrijker, volgers van de „beweging“ rond Omar zijn veelal afkomstig uit de madrassas in Pakistan, onderhouden door de JUI, Jamiat-e-Ulema Islam, een van de belangrijkste religieuze partijen in Pakistan (en „terroristenfabriek, gesteund door Saudi Arabië, Pakistan, USA, maar daar komen we op terug) met een zekere Maulana Fazlurar Rehman aan het hoofd. Een politiek bondgenoot van Benazir Bhutto.

Terwijl het Pakistaanse leger nog haar kaarten zet op Hekmatyar, ziet generaal Babar meer brood in de beweging rond Omar. En begint, met steun van Bhutto die onder toeziend oog van de ISI in haar eerste termijn als premier werd „weggewerkt“, de „Taliban“ te steunen. Babar zet het Afghan Trade Development Cell op binnen het Pakistaanse ministerie van Binnenlandse Zaken, officieel om “handel” met Afghanistan te promoten maar uiteindelijk om de Taliban logistiek te ondersteunen. Een telefoonnetwerk voor de beweging wordt vanuit Pakistan uit de grond gestampt, Afghaanse wegen gerepareerd en Pakistaanse technici sleutelden aan de door de Taliban buitgemaakte tanks en gevechtsvliegtuigen. Militaire ondersteuning kon de Taliban verwachten van het direct onder Babar’s commando staande Frontier Corps.

De naam van de Omar’s beweging „Taliban“ komt van het woord „Talib“ ofwel student. En de Taliban werd, en wordt, ook letterlijk gevoed door „studenten“. Met in het Afghaans/Pakistaanse grensgebied nog honderden zo niet duizenden madrassas (leerscholen) opgezet door Saudi Arabië, de ISI en de CIA om „radicalen“ te trainen voor de strijd tegen de Russen, heeft de Taliban een bijna onuitputtelijke bron van „manschappen“. De ISI/CIA pijplijn is nooit opgeheven, het politieke doel veranderde alleen. In de madrassas worden de legioenen Afghaanse vluchtelingen door amper geletterde Saudische of Pakistaanse imams een basale en politieke vorm van Islam bijgebracht. Een vorm van Islam die weinig tot niets te maken heeft met wat in de Koran staat geschreven, maar meer de „inrichting“ of Wahhabitische interpetatie van de imams weergeeft. Vluchteling, analfabeet, geen toekomst en geen kennis van het verleden (en opgegroeit zonder bijna ooit een vrouw te hebben gezien) worden duizenden „jongens“ geïndoctrineerd met haat. Islam als wapen.

Na indoctrinatie en een korte gevechtstraining worden de „Taliban“ weer de grens met Afghanistan over gestuurd om zich aan te sluiten bij de legioenen van Omar. Letterlijk kanonnenvoer. Want na de eerste succesvolle veroveringen van de Taliban, en steun van de Afghaanse bevolking die dankbaar voor de (in eerste instantie) stabiliteit en veiligheid de Taliban omarmt, gaat het snel bergafwaarts. De Taliban beginnen de Afghaanse bevolking, van oudsther een van de meest liberaal Islamitische samenlevingen, rigide regels op te leggen. Vrouwen verdwijnen uit het openbare leven (omdat de verleiding van een vrouw te groot zou kunnen zijn voor de niet-aan-vrouwen-gewende Talibansoldaten), vermaak en media worden taboe en scholen in hoog tempo gesloten (scholen zijn een gevaar voor de onuitputtelijke ongeletterde onderklasse die als kanonnenvoer gebruikt kan worden). Het duurt niet lang tot dit gedrag zich tegen de Taliban zal keren en na verovering van het noordelijke Mazar-e-Sharif gebeurt het onvermijdelijke. De sjiietische bevolking komt in opstand en slacht honderden Taliban af. Na deze „ramp“ bevat de Taliban nog maar weinig geharde mujhahadin bevatten. Alle veteranen uit de oorlog tegen de Russen zijn tegen die tijd gesneuveld.

Met de verovering van Kaboel midden 1996 nemen de Taliban de facto de controle over Afghanistan. Het zal verre van het einde van de oorlog betekenen; maar juist het begin van een nieuwe “great game” tussen Pakistan en Saudi Arabië (en oogluikend in eerste instantie de VS) die het Taliban regime steunen en Rusland, Iran, India, China en enkele Kaspische Staten die de “noordelijke alliantie” onder Dostoem en Massoed in leven houden. Beide kanten steunen hun „proxies“ met wapens en geld, terwijl onder de Taliban de „poppieoogst“ (grondstof heroine) nieuwe hoogtepunten bereikt. Niemand, met uitzondering van Saudi Arabië en Pakistan, erkennen de nieuwe machthebbers in Kaboel, tot grote frustratie van de Taliban. Al zal een afvaardiging van het regime met open armen worden ontvangen in de Verenigde Staten. Er staat een pijplijn op de agenda en de Amerikanen weten via de Taliban sluw een Argentijnse oliemaatschappij rechten te ontfutselen (zie bijlage).

De zucht naar erkenning en frustratie van de Taliban hierover escaleert in een kat-en-muisspel met internationale hulporganisaties en de VN. Inzet zijn de vrouwenrechten, vrije pers en educatie. Werderom gebruiken (en passen regelmatig aan) de Taliban hun interpetatie van Islam als politiek instrument. Wat de Koran voorschrijft interesseert Maulvi Qalamuddin, hoofd van het Amar Bil Maroof Wa Nahi An al-Munkar, of departement voor promotie van normen en waarden(!) niet. Dagelijks schrijft hij nieuwe religieuze decreten uit, naar eigen inzicht. De Islam van de Taliban staat ver van de Islam volgens de Koran, maar alles wat niet in overeenstemming is met de Taliban’s Islam is niet-Islamitisch en een vijand. Religieuze waanzin in optima forma.

De Taliban verliest al snel de sympathie van de Amerikanen als zij in ruil voor de TAP (Turkmenistan, Afghanistan, Pakistan) pijplijn royalties willen ontvangen en in Afghanistan zelf willen gebruiken voor infrastructuur in hun “kalifaat”. Op dat moment is ook de „Saudische prins“ Osama Bin Laden terug in het land die door de Clinton administratie naar voren wordt geschoven als staatsvijand nummer 1. Na het afknappen van de TAP-deal en de bomaanslagen op Amerikaanse ambassades in Afrika (op het hoogtepunt van de Lewinski-Affaire) wordt Afghanistan door de Verenigde Staten bestookt met kruisraketten. Iran, aardvijand van de Taliban, staat dat jaar op het punt Afghanistan binnen te vallen. Hoewel het conflict in Afghanistan jaren op weinig interesse vanuit de wereldgemeenschap kan rekenen, lijkt er een ommekeer te komen. De Taliban, met schendingen van vrouwenrechten, treiteren van NGO’s en het opblazen van Boeddahbeelden, beginnen zich onmogelijk te maken.

Begin december 2001 schudt en beeft het Afghaanse Tora Bora (zwarte stof) gebergte weer. Niet de Russen maar Amerikaanse B-52 bommenwerpers bestoken de ondoordringbare heuvels. Op CNN waarschuwt Amerikaans minister van Defensie Donald Rumsfeld voor het high-tech grottencomplex dat ergens in de bergen verstopt moet zitten.

Aan de voet van het gebergte heeft zich een mengsel van Arabische, Tadzjiekse en Oezbeekse strijders verzameld. De etnische oorlog is weer helemaal terug in Afghanistan. Nu vormen miljoenen Amerikaanse dollars de brandstof. De strijders, die weer mujhadadin genoemd mogen worden, vechten voor de nieuwe Afghaanse „warlord“; de Verenigde Staten. Koffers vol dollars doen de ronde; mannen met zwarte zonnenbrillen willen „Al Qaida“ en krijgen „Al Qaida“. Niemand is meer veilig en kan „verkocht“ worden aan de Amerikanen. Waar opeens hun Arabisch sprekende huurlingen vandaan komen, doet geen licht branden.

Osama is dan al weg uit Tora Bora. Nog één speech geeft ‘s werelds meest gezochte terrorist binnen de grenzen van Afghanistan. Hij geeft aan snel te zullen sterven. Zijn strijders roept hij op stand te houden tot de laatste man. Hij zal zich snel bij hen voegen. Pir Baksh Bardiwal, verbindingsofficier rond Tora Bora snapt ondertussen niets van het gedrag van de Amerikanen. De meest logische en open ontsnappingsroutes uit het gebergte laten zij open. Er wordt niet doorgezet. Bin Laden ontsnapt naar Pakistan.

Ook de Taliban zijn de grens met Pakistan overgestoken. Redelijk ongeschonden verenigen de lompenlegioenen zich weer in Pashawar, het middelpunt van hun idiote interpetatie van Islam, en likken hun wonden. De oorlog tegen de Amerikanen is voor hen net begonnen.

De vrijheid die de Amerikanen in Afghanistan via hun lang voor 911 uitgedachte invasie brachten, was vooral de „vrije“ markt. Complete waanzin in een van de armste en door oorlog verwoeste landen ter wereld. De zichtbare „opbouw“ in bijvoorbeeld Kaboel bestond uit winkelcentra en McDonald’s, waar een Afghaan voor slechts 2.5 jaarsalaris een burger kon kopen. En een 389 km lange weg van Kaboel naar Kandahar. Die bij aflevering al uit elkaar viel. En met een tol van $20,-, geldig voor maand. Een maandsalaris voor een chauffeur. De „democratie“ werd een Pasthun, dat wel, als president. Maar een „Pasthun“ die door de rest van zijn stamgenoten en land gezien werd, en wordt, als een stroman. Een pop van de Amerikanen. Met de komst van een NATO legermacht voor „opbouw“, speelden de Amerikanen handig het bondgenootschap uit tegen de luikende Pasthun opstand. En de poppieteelt….bloeide als nooit tevoren.

De oorlog in Afghanistan was echter van toon veranderd. Oude mujhadadin als de Pasthun Hekmatyar zijn nu „Al Qaida“ of „Taliban“, naar gelang het persbureau. De Taliban, opererent vanuit Pakistan of het „veilige“ zuiden van Afghanistan, hebben door de westerse inmening ongekende steun gekregen. De „jihad“ is compleet. Pakistan en Musharraf, die de Taliban na 911 ruilde voor zijn eigen hachje (we’ll bomb you to the stone age), kan met moeite zijn grensgebieden onder controle houden. Maar zolang de extremisten de Amerikanen en de NATO bevechten, is het rustig in de moskeëen in Islamabad. Musharraf staat zelfs een soort „autonomie“ toe in Belochistan en de Afghaanse grensstreken. Al staat de president in een spagaat. Hij zal en zijn broodheren in Washington tevreden moeten stellen. En de extremisten. Die ook grote invloed hebben binnen de ISI en Pakistaanse leger.

In Afghanistan zijn de „warlords“ en opstandige stammen weer terug aan de macht. Maar iedereen is „Taliban“ in het ogen van het westen. De paar „echte“ Taliban die op dit moment in het Afghaanse parlement zitten, houden we stil. Dat de Afghanen, ooit ontwikkelde en tolerant Islamitische mensen, geen „bezettingsmacht“ willen, dat de situatie in het land onder NATO vele malen slechter is dan in de voorafgaande burgeroorlog en dat „vrije“ markt slechts tot corruptie bij volk en de „westerlingen“ leidt, daar wil men in het westen nog niet aan. De pijplijn zal er niet komen, de winkelcentra zullen niet vol raken, de boeren zullen geen graan gaan oogsten en de Taliban….wie is nu eigenlijk de Taliban? 

Om de oorlog in Afghanistan in een iets genuanceerder licht te zien dan de Efteling versie die dagelijkse door de mainstream media wordt verkondigd, een paar leestips:

■ Taliban: Ahmed Rashid

■ Ghost Wars: Steve Coll

■ De Grote Beschavingsoorlog: Robert Fisk

■ Geliebtes, dunkles, Land (Menschen und Machte in Afghanistan): Susanne Koelbl en Olaf Ihlau (alleen Duits)

Boeken zijn nog steeds een veel groter gevaar voor de leugens van onze politici en media dan internet......