Syrië: de ISIS en Turkije Show

En met een, bijna traditioneel, bijzonder slecht en doorzichtig excuus begint dan de nieuwste fase in het conflict om Syrië. Na jaren van vrij openlijke ondersteuning, en een daarmee langzaam intredene en samenhangende internationale isolering, staat uitgerekend Turkije op tegen het protectoraat-kalifaat Islamic State. Zogenaamd. Want hoe ironisch, of ziek. Na een bloedige aanslag op een socialistische jeugd-bijeenkomst in het Turkse Suruc waar de verzamelde jongeren zich zouden voorbereiden op de wederopbouw van het door de IS vernietigde Syrisch/Koerdische stadje Kobani, maakt de toenemend totalitaire regering van de Turkse president Erdogan een 180-er en begint, met het eeuwige excuus van „recht op zelfverdediging“ een bommen-campagne in Syrië en Irak. Gedekt worden de volslagen illegale acties van het Turkse leger door de Verenigde Staten, de EU en natuurlijk de NATO. Alles in orde, alles zelfverdediging. In Turkije zelf heerst na de aanslag scepsis, door het gehele land breken heftige protesten tegen de regering Erdogan en de steun van Turkije aan de islamisten in Syrië uit. Het antwoord van de Turkse staat is een ongekende arrestatie-golf van vooral Koerden, linkse activisten en een paar verloren (excuus) IS-aanhangers. Inderdaad, juist die groeperingen die slachtoffer werden van de aanslag in Suruc. Aan het front blijkt de Islamic State al snel het flinterdunne vijgeblad te zijn voor een heel ander strategisch doel: de Turkse luchtmacht bombardeert vooral stellingen van de guerilla-tak van de Koerdische arbeiderspartij PKK in Irak en Koerdische zelfverdedings eenheden YPG rond de rojava’s in Syrië. Masker af, niets IS, de PKK schoot twee politieagenten dood dus schietschijf zijn de links-ideologisch georiënteerde Koerden.

Verschrikkelijk opzichtig kwam het goedkeurende knikje uit Washington nadat Turkije, na lang weigeren, het gebruik van de Turkse NATO-basis Incirlik voor Amerikaanse aanvallen op IS-stellingen opende. Een akkoord dat stomtoevallig tijdens een telefonaat tussen Obama en Erdogan naar aanleiding van de aanslag in Suruc werd bereikt en waarmee voor de zoveelste keer de Koerden door de Amerikanen worden opgeofferd voor een groter doel. Na de verovering van de grensovergang Tal Abjad door eenheiden van de YPG en YPJ, met ondersteuning van de Amerikaanse luchtmacht, en het daarmee verbinden van de provincie-delen Cizire en Kobani dreigde een samenhangend (en de Syrische grens voor door Turkije ondersteunde radicale strijders dichthoudende) Koerdisch Syrië rond de „autonome“ en politiek links-experimentele Rojava’s te ontstaan. Met de toenemende internationale waardering voor de Koerdische strijd tegen de IS een flinke klap voor de (weinig succesvolle) Turkse anti-Assad strategie, cq: ondersteuning van alle loslopende groeperingen die een val van de Syrische regering voor ogen hebben.

Met het laten vallen van hun sterkste „bodemtroepen“ in de (moedwillig?) spectaculair onsuccesvolle strijd tegen de Islamic State, de Koerden in Syrië (niet te verwisselen met de Irakese Koerden en hun, ondertussen, door het westen getrainde semi-fascistische Peshmerga milities), lijken de Amerikanen koers te veranderen. In de al jaren vastgelopen Syrische oorlog mag de „sterke man aan de Bosporus“ nu het werk doen. Zoals de Turkse premier Davutoglu stelt: „de wortel van het probleem is de Assad-regering in Damascus“. Daarom is het uiteindelijke doel niet alleen het verzwakken van de Koerdische posities maar het instellen van de zeer lang gewenste „no-fly-zone“ boven noord Syrië. In deze „save havens“ kunnen de ondertussen twee miljoen Syrische vluchtelingen worden ondergebracht en tevens de opbouw van de „gematigte rebellen“ door de US en Turkije worden gecoordineerd. Die kunnen rekenen op ondersteuning vanaf Incirlik in hun strijd tegen Assad. De droom van onafhankelijke, zelfbesturende, democratische, sociale Koerdische gebieden in Syrië zijn vanaf dan materiaal voor de prullenbak van de geschiedenis.

Ook binnenlands heeft Erdogan met de Koerden nog een appeltje te schillen. Bij de verkiezingen in juni dit jaar verloor zijn partij AKP de absolute meerderheid in het Turkse parlement mede dankzij een 13% winst voor de legale Koerdische partij HDP. Vandaar de binnenlandse repressie tegen Koerdische en linkse activisten en het eerste roepen naar opheffing van immuniteit voor Koerdische parlementariërs. Een verzwakking of zelfs verbod van de HDP herstelt de oude machtsbalans. Zoals in Turkije gebruikelijk gaat dit binnenlandse misbruik van het geweldsmonopolie (en racistisch geweld tegen Alleviten) hand-in-hand met het blokkeren van websites en communicatie-diensten als twitter.

De houding van het „westen“, of de „internationale gemeenschap“ (EU plus US) dat zich opvallend steeds minder goed kan verkopen als „the good guys“, is vertrouwd hypocriet. Geen krokodillentranen meer om Kobani, Turkije heeft het recht zich te verdedigen tegen „terreur“ (dat zij zelf ondersteunt??). Natuurlijk, het „vredesproces“ met de PKK (ook door Europa en USA gezien als terroristische groepering) moet worden voortgezet. Tussen de zalvende woorden uit Washington en Brussel natuurlijk geen woord over de binnenlandse politieke repressie of internationaal recht. Waarom ook? Het uiteindelijke doel van „de internationale gemeenschap“ en Turkije is regime-change in Damascus. Dat onderweg naar dit doel een paar Koerden sneuvelen, of dat de geloofwaardigheid van de IS-show tot het nulpunt daalt, is daarbij onbelangrijk.

Keep on Rockin’ in the Free World!

Iedereen kent dit nummer en zijn zanger/rock-icoon Neil Young. De meesten weten ook dat hij een gedreven activist is die voornamelijk opkomt voor gehandicapten kinderen en arme boeren. Dat Mr. Young weinig op heeft met het grootkapitaal en haar onheilige leger van corporaties en lakeien die bestaan uit rubberen ruggegraat politici en bankiers, mag geen verrassing zijn. Met name die onbetrouwbare politici kregen van onder uit de zak toen de Amerikaanse republikeinse presidentskandidaat Donald “Comb-over” Trump het onderhavige liedje van Young had gebruikt in de aftrap van zijn campagne. Young was daar niet van gediend en al helemaal niet in het geval van Trump. Young, een geboren Canadees die al bijna zijn hele leven in de VS leeft, heeft namelijk weinig op met de politiek van zijn gastland. In een vrij briljant statement op zijn Facebook legt Young uit wat er volgens hem mis is met het grootkapitaal en de politici die haar dienen. Ook het gebruik van GMO (genetisch gemanipuleerde gewassen) komt nog even voorbij.

Mr. Young krijgt deze week dan ook de “Zapruder Zeehond van Goedkeuring” uitgereikt!

O, Lala…NSA!

Ongeveer twee jaar geleden werd bekend dat de NSA jarenlang en structureel het mobieltje van de Duitse kanselier Merkel afluisterde (afluistert). De verontwaardiging was toendertijd groot, „Überwachung“ van bevriende staatshoofden is „Unzulässig“. Ambassadeurs mochten op het spreekwoordelijke matje komen, zelfs de teleprompter-in-chief Obama sprak een paar woordjes over de affaire en een tijdje deed de Duitse regering alsof de relaties met de USA ietwat bekoeld waren. Nu, een paar jaar later, is inderdaad duidelijk dat de Duitse regering vooral theater speelde. Een ondertussen opgestart Duits parlementair onderzoek naar de NSA-zaak wordt, op het bijna pijnlijke af, tegengewerkt door regering en verschillende bij de affaire betrokken overheidsinstellingen. Met regelmaat moet de onderzoekscommissie dreigen met stappen voor het constitutionele hof om documenten te verkrijgen of om Merkel & Co. te wijzen op hun democratische verplichtingen. Wanneer bijvoorbeeld duidelijk wordt dat de Duitse inlichtingendienst BND jarenlang informatie aan de NSA heeft doorgesluist, onder andere informatie over Europese bondgenoten, weigert de regering de lijst met „zoekbegrippen“ die de NSA gebruikt om de aangeleverde informatie te doorzoeken (en daarmee hardcore bedrijfsspionage te bedrijven) op tafel te leggen (deels al gewoon gelekt, maar voor Merkel is het internet „Neuland“). Merkel heeft zich zeer duidelijk in de situatie geschikt. De NSA luistert mee. Is zo, over tot de orde van de dag.

Maar niet alleen Merkel werd/wordt “gebugged”, sinds publicaties op wikileaks weten we dat de laatste drie Franse presidenten Chiraque, Sakrozy en Hollande doelwit zijn/zijn geweest van de National Security Agency. En Déjà vu: ook in Frankrijk is de verontwaardiging groot. Ook Holland spreekt over gedrag dat tussen staten die „d’amitié“ zijn niet echt „acceptable“ is terwijl de Franse media, zoals in Duitsland, over elkaar buitelen om de grootst mogelijke verontwaardiging uit te spreken. Lastig en pijnlijk ding, zo vlak voor het aannemen van nieuwe draconische politiestaat wetgeving, daags na de aanslagen op de Charlie Hebdo redactie tevoorschijn getoverd, door de Franse politiek.

Voorspelling doen? Net als in Duitsland zullen de onthullingen over het afluisteren van presidenten weinig tot geen gevolgen hebben voor de relatie tussen Frankrijk en de VS. Niemand staat namelijk op tegen big-brother. Zoals het een „vrije“ en „democratische“ westerse natie met respect voor wetten en grondrechten betaamt wil de Franse staat, net als de Duitse staat, liever zelf ook een big-brother, of tenminste een little-partner-brother, zijn.

TTIP: Europees Parlement censureert zichzelf

Eigenlijk zou het Europese parlement woensdag 10 juni 2015 met een eerste afstemming over het zeer omstreden handelsverdrag TTIP met de Verenigde Staten beginnen. Eigenlijk, want parlementschef Schulz (sociaal-democraten) schoot de parlementaire behandeling op het laatste moment af. De reden: er liggen nog teveel veranderingsvoorstellen op tafel om nu al een TTIP-resolutie in stemming te brengen. Deze bijzondere en vooral democratische gang van zaken schoot ongeveer 50% van de parlementariërs in het verkeerde keelgat (de tegenstanders van TTIP) daar de handelswijze van Schulz wel erg doorzichtig is. Een sociaal-democratisch „comprisvoorstel“ ten aanzien van de veel vervloekte „private rechtbanken“ die zullen beslissen over „investeringsbescherming“ tussen staten en concernen had, na twijfel in het ietwat (zich voordoende) linkere kamp, geen enkele kans van slagen. De boodschap zou duidelijk zijn: zelfs het parlement wil zich de vingers niet verbranden aan de onvermijdelijke machtovername van corporations. Parlementariërs willen immers ooit weer eens gekozen worden en zo mislukte een zogenaamde „grote coalitie“ tussen liberalen, christen-democraten en sociaal-democraten. Dus trok Schulz, ook om een eventuele publieke confrontatie tussen commissie en parlement voor te zijn, aan de noodrem. De opstandige Europa-bankzitters moeten eerst nog extra bewerkt worden door lobbyisten. Waarmee maar weer eens duidelijk wordt hoe „democratisch“ Europa eigenlijk is. Staan de neuzen niet in de gewenst richting, worden discussie en afstemming domweg geschrapt.

De „buitengewone petitie“ (een bij wet vastgelegde petitie is al door de EU kaltegestellt) tegen TTIP kan hier getekend worden.

En dankzij wikileaks weten we nu wie de grootste „pushers“ achter het Aziatische broertje van TTIP, TPP, zijn. Nou zo wat, big Pharma…..

De G7-politiestaat

Eindelijk was het weer eens zo ver: het jaarlijkse theekransje van 7 „industrie-staten“, ofwel de „G7“ bestaande uit Japan, VS, Canada, Frankrijk, Groot-Brittanië, Italië en Duitsland (het woordje „voerende“ ontbreek al jaren in samenhang met de G7; de werkelijke economische grootmachten zitten tegenwoordig in het BRICS-groepje). Op een kasteel in het Duitse Beieren konden de 7 regeringsleiders deftig eten, een beetje praten en vooral veel dreigen. Top-Thema’s: Oekraïne (stipt voor de G7 braken, volledig verrassend, weer vijandelijkheden tussen het opstandige oosten en het leger van de stadhouder-regering in Kiev uit) in samenhang met het bijna traditionele „Poetin-bashen“, klimaatverandering (is een ramp en een kans voor de financiële elite), Griekenland (zal zich onderwerpen en ophouden met „game-theory“ spelletjes spelen), Irak, IS, Nigeria en Syrië (verschillende „gastdeelnemers“ zoals de premier van Irak mochten uitlegen waarom zij de schijn-oorlog tegen door het westen gesteunde terreurgroepen niet zo fijn vinden) en TTIP (het totaal „markt-conform“ beuken van Europa en de definitieve economische en politieke onderwerping van het oude continent aan Washington en Wallstreet). De nutteloze dinosaurus-verzameling werd ook deze ronde weer opgeluisterd door het nodige protest. Een paar duizend mensen hadden de moeite genomen om rond Elmau op vreedzame wijze hun onvrede met volledig ondemocratische gang van zaken uit te spreken. Daartegenover hadden de „hoeders van „westerse waarden“ als democratie en vrijheid-van-meningsuiting“ tienduizenden politieagenten uit Oosterrijk en Duitsland, leger, helicopters en bewakingspersoneel gesteld. Vrije Journalisten kregen vrijwel geen bewegingsvrijheid, demonstranten konden rekenen op insluiting, arrestatie of treiterijen, protestcamps werden wegens bijvoorbeeld „gevaar van overstroming(!!)“ juridisch verboden en natuurlijk werd alles wat de protesterenden deden door aanwezige soldaten op film vastgelegd.

Waarmee ook deze G7 weer een prachtig voorbeeld is geworden hoe het selecte clubje westerse leiders „hun“ toekomstige prachtige politiestaat zien. Het toonbeeld van „democratie“ en de „waarden“ die Obama, Merkel, Hollande, Harper en Abe met hun miljoenen verslindende theatershow uitdragen.

Griekenland, The Goodfellas en Turkish Stream

“Fredo, you’re my older brother, and I love you. But don’t ever take sides with anyone against the family again. Ever.“

De Griekse tragi-komedie rond de schuldenberg van Athene is ondertussen, naast vele andere interessante aspecten, onbedoeld verworden tot een treffend voorbeeld hoe vrijheid- en democratieliefhebbende organisaties als de EU, ECB en IMF volledig „gangster-style“ gaan zodra onwelkome gedachten over „zelfbeschikking“ opduiken en landen uit de voorgekauwde neoliberale ganzenpas dreigen te stappen. „Griekenland“ draait al lang niet meer om schuldeisers, kredieten en noodleningen maar om de keiharde projectie van politieke macht. Als een stel slecht gecaste Corleones proberen Draghi, Dijsselbloem, Schäuble en Lagarde doormiddel van het intrekken van noodprogramma’s, het niet uitbetalen van beloofde leningen, afwijzen van voorstellen en het opvoeren van (tijds)druk de ruggengraad van de “luie Grieken” ofwel de “links”-georiënteerde Syriza regeringspartij te breken. Twijfel niet aan de economische-medicijnen die de “Troika” voorschrijft, de “familie” weet wat goed voor je is, vergeet omoriëntering of systeemverandering, onze wil wordt uitgevoerd.

Deze door het IMF, de ECB en EU opgelegde economische en maatschappelijke martelmaatregelen zijn voor de, dankzij beloftes van verbetering en heronderhandeling aan de macht gekomen, Syriza, regeringschef Alexis Tsipras en rockstar MinFin Giannis Varonfakis politiek onmogelijk uitvoerbaar, of nog langer aan het uitgeputte Griekse publiek te verkopen, waardoor een bijna “prisoner dilemma”-achtig stuk theatraal “powerplay” is ontstaan.

Aan de ene kant is daar de Euro-zone en ondersteunende instituten. Griekenland zal in geen duizend jaren in staat zijn haar schulden terug te betalen. Dat is ook onbelangrijk, de “hulpleningen” worden sowieso voor 90% op een “bijzondere rekening” overgemaakt waarmee de Griekse schuldeisers (financiële sector) worden bediend. Voor de Euro-EU is het op dit moment vooral belangrijk om een “voorbeeld te stellen”. Geen land stapt zomaar uit de Euro zonder dat het licht aldaar uitgaat, politieke alternatieven (anders dan de EU) bestaan niet, austeriteit en marktconformiteit zijn wet-en-regel en schulden zullen tot de laatste cent worden terugbetaald. Griekenland als blauwdruk om een “domino-effect” van Euro-zone verlatende of staatsobligaties-afschrijvende schuldenzondaars te voorkomen.

Het probleem met deze opstelling: ondanks alle grote woorden, de bedreigingen en het onder druk zetten, kan de Euro-zone het zich niet veroorloven om Griekenland uit de monetaire unie te zetten. Iets wat de Griekse regering verdomd goed weet. Een werkelijk failliet, of default, van Griekenland kan met grote waarschijnlijkheid niet worden verkocht als een “non-credit event” waardoor grote institutionele beleggers (met de ECB als grootste houder) niet alleen op de waardeloze Griekse staatspapieren blijven zitten maar ook de nodige “verzekeringen” op deze schulden “getriggert” worden. Hoewel ECB en verschillende Europese minsters van Financiën bezweren dat een Grieks failliet “met gemak kan worden opgevangen” door de Euro-zone, laat het handelen van deze partijen toch een ander beeld zien. De “volledige politiek onafhankelijke” ECB draait dan aan de geldkraan richting Griekse Centrale Bank en de Griekse financiële sector (die via korte termijn T-Bills de regering financieren) maar houdt toch deurtjes open om de Griekse banken niet direct door de knieën te laten gaan. Het tendum EU en IMF blijft ondertussen streng de Griekse voorstellen voor “verbetering” van de opgelegde bezuinigingsmaatregelen afwijzen (gekoppeld aan het niet uitbetalen van “hulpleningen”) maar laat Griekenland vrolijk IMF-schulden betalen uit de inleg van Griekenland in het fonds.

Syriza, Tsipras en Giannis Varounfakis, aan de andere kant, hebben na korte een periode van totaal overbluft te zijn door de agressieve opstelling van de “troika” (alle Griekse regeringen vanaf 2010 konden steevast rekenen op hulpgelden, de Griekse staatsschuld nog eens extra in de hoogte drijven en zelfs een milde “afschrijving” van Grieks schuld bewerkstelligen zolang de neoliberale martelagenda werd uitgevoerd) ook de bokshandschoenen uitgetrokken. Van schadegeld vragen aan Duitsland voor misdaden in de Tweede Wereldoorlog, dreigen met referenda of flirtage met nieuw gevonden NATO-aartsvijand Rusland, wordt alles uit de kast getrokken om de EU tanden te laten zien. In hoeverre dit alles serieus is, en niet domweg bedoeld voor de Griekse binnenlandse consumptie, kan in vrage gesteld worden. Evenals de EU zit de Syriza regering vast in een eigen catch-22 situatie. Over de schuldenpositie van Griekenland mag niet onderhandeld worden, een terugkeer naar de Draghme betekent economische onzekerheid en een zeer pijnlijke periode voor de Griekse bevolking met alle electorale gevolgen van dien, terwijl het blijven uitvoeren van de “wil” van de troika voor de “protestpartij” een gewisse politieke zelfmoord is. Tsipras & Co houden daarom voorlopig vast aan de “kicking the can” strategie: druppelsgewijs worden de eisen van de troika toch uitgevoerd, of omgeformuleerd en omgestructureerd, terwijl met het leeghalen van de allerlaatste “potjes” een default wordt voorkomen. Welwetend dat deze situatie niet eeuwig door kan gaan. Gegokt wordt op het uiteindelijk inbinden van de EU.

Dit spel van druk en tegendruk wordt nog eens extra interessant door de al boven genoemde geopolitieke component “Rusland”. Na het afschieten van het “South Stream” pijpleidingproject (een Russische gaspipeline voorbij de Oekraïne dat door de VS, EU en uiteindelijk Rusland werd afgeblazen) zoekt “Gazprom-nation” naarstig naar alternatieven en lijkt met een deal met Turkije voor een zogenaamde “Turkish Stream” pijpleiding een alternatief te hebben gevonden. Een volgend station voor een eventuele “Turkish Stream” zou logischerwijze Griekenland zijn. Voor Griekenland een win-win: niet alleen energiezekerheid maar ook nog werkgelegenheid door bouw en onderhoud met als premie de royalties uit de doorvoerrechten. Tsipras staat daarom open voor het project terwijl Rusland, de spanning tussen EU en Griekenland speurend, al een “helpende hand” uitstrekt door het om cash-flow verlegen zittende land “voorschotten” aan te bieden.

Prompt na bekendworden van de Grieks-Russische opening verklaart de Europese Commissie, volledig onopvallend, aan stappen te willen ondernemen tegen de positie van Gazprom op de Europese markt. En niet alleen Europa wordt plotseling actief. Vanuit Washington vliegt een speciale afgezant richting Athene om samen met de Amerikaanse ambassadeur de Grieken een samenwerking met Rusland “ten sterkste” af te raden. De NATO rijen moeten immers gesloten blijven. Hoewel de Amerikanen niet zo ver gaan als bij de Oekraïne, nieuwe Oekaïnese staatsschulden worden de facto door Amerikaans belastinggeld gedekt waarmee het land toch vrij openlijk een Amerikaanse kolonie is geworden, heeft Obama al meer dan eens voor meer Europese “genade” voor het Griekse probleem geijverd. Daardoor lijkt de iets “positievere” opstelling van het IMF ten aanzien van Griekenland vooral samen te hangen met de Amerikaanse waarschuwingen.

Never turn against the family…….

Overigens, in het Griekse buurland (en voor sommige Grieken provincie) Macedonië lijkt de zaak te rommelen. Het land is evenals Griekenland een kandidaat voor de Turkish Stream pijplijn, is dankzij een keihard uitgevoerde neoliberale agenda en doorgeslagen corruptie het armenhuis van Europa en lijkt doelwit van een zogenaamde “kleuren-revolutie”. De regering ligt vanwege corruptie en welvaartsongelijkheid onder vuur. De “socialistische” oppositie maakt zich op voor protesten (een eerste aanloop is mislukt) en UCK-strijders uit Kosovo of Albanië (bestaan de verbindingen tussen UCK en NATO nog?) lijken, met op het oog zinloze geweldadige acties, uit te zijn op het opvoeren van de etnische spanningen. Toeval of toch niet? Macedonië, na de Oekraïne, als tweede (moedwillig) ontvlamd Europees kruitvat. Volg de pijpleidingen.

Let the narco dollars flow! Meer opiumopbrengst uit Afghanistan dan ooit.

Onder bezielende leiding van de Amerikanen zal de opium-productie in Afghanistan volgend jaar zijn verdrievoudigd. Het was de Taliban in 2001 gelukt de hele poppy-teelt vrijwel volledig stil te leggen. Tegenwoordig bewaken Amerikaanse soldaten de velden zodat ze niet vernietigd kunnen worden door de Taliban. Via.

Afghan opium cultivation pre and post invasion (1)

Pentagon: ISIS is een strategische “kans”

Voor wie altijd al heeft gedacht dat rond de spectaculair onsuccesvolle „oorlog“ tegen de plotseling opgedoken salafistische mega-organisatie IS (Islamic State of ISIS of ISIL) toch een enigzins merkwaardig luchtje hangt: dat klopt. Dankzij aan de Amerikaanse waakhond Judicial Watch vrijgegeven documenten van onder andere het Pentagon weten we nu officieel dat in Irak en Syrië een soort schijnoorlog, waarin de Amerikanen vooral actief worden zodra olievelden worden bedreigd, tegen de Islamic State wordt gevoerd (na publicatie door het Pentagon van een interactieve kaart met de “success-verhalen” uit de strijd, veroverde de organisatie meteen Palmyra in Syrië en Ramadi in Irak). Natuurlijk is de IS niet uit de lucht komen vallen, zoals het sprookje vaak verkocht wordt. Al in 2012 zag de inlichtingendienst van het Pentagon DIA in de door de feodale Arabische Golfstaten en Turkije van geld, bescherming en wapens voorziene organisatie vooral een „kans“. Een kans om controle te verkrijgen over delen van het Syrië onder Assad, en een kans om de sjiietische invloed van Iran in Irak terug te dringen. Dus terwijl de wereld zich opwindt over de mediawerkzame onthoofdingsfilmpjes en berichten over massamoord, plundering en verkrachting, spelen de Amerikanen samen met aloude vrienden als Saudi Arabië domweg „Afghanistan 1980“. Tegen Iran, Assad en voor de pijpleidingen richting Europa is alles geoorloofd. En jawel, prefecte timing, de Amerikaanse politiek loopt zich al warm en daar zijn de eerst geluiden voor meer „boots-on-the-ground“ in Irak. We’re back! Bovendien, ISIS is veel meer als een geopolitieke „kans“ voor de westerse doelen in het Midden Oosten. De volslagen idiote beweging laat zich natuurlijk ook prima verkopen voor binnenlandse doeleinden. Alsof de jaren van George W. Bush en zijn door de FBI in elkaar geknutselde „fake terror warnings“ nooit weg zijn geweest, zijn daar weer de welbekende „nucleaire aanslagen“.

Conspiracy theory wordt weer eens conspiracy fact.

A.I. gaat ons vernietigen!

In 1818 schreef Mary Shelley haar meesterwerk Frankenstein, met als subtitel The Modern Prometheus. Het wereldberoemde verhaal van de gelijknamige briljante dokter die uit dood materiaal een levend denkend wezen creëert dat lijkt op een mens. Een revolutionair verhaal, omdat het lijnrecht tegen het scheppingsverhaal en dus de grondslag van veel religies inging: de mens dit keer niet als verdoemde creatie, maar zelf als schepper van een nieuwe van vorm leven. De revolutie in dit verhaal zit hem in het feit dat de mens dit keer wetenschap gebruikte om leven te creëren; een werkveld waarvoor de belangstelling ten tijde de Industriële Revolutie enorm toenam. Hierdoor neemt de mens de plaats in van god en wordt zelf de godheid. En net als de oorspronkelijke Prometheus (of de Soemerische god Enki/Lucifer) liep het slecht af met Frankenstein.

Sinds het moment dat de mens zich via wetenschap bezighoudt met de bouwstenen van het leven, is er discussie. Genetische manipulatie en het klonen van leven is vanaf het begin met controverse omhuld; waarom zou de mens zich mengen in een natuurlijk proces dat zich in vele miljoenen jaren heeft geperfectioneerd en fijn geslepen? Waarom die drang om een eigen versie van leven te creëren als we zelf met het bestaande leven vaak zo onverschillig omgaan? De laatste en misschien wel grootste controverse doet de laatste jaren van zich spreken, namelijk de creatie van elektronisch leven in de vorm van Artificial Intelligence of A.I. Los van de discussie of elektronisch leven wel als echt leven beschouwd kan worden, gaat het om de eigenschap die door mensen als uniek menselijke eigenschap wordt gezien, namelijk intelligentie in combinatie met zelfbewustzijn. Mechanisch leven in de vorm van robots of drones kunnen we al maken en het kan in verregaande mate al menselijk gedrag nabootsen. Ook bepaalde eigenschappen van onze intelligentie zijn na te bootsen – denk aan een schaakcomputer of Siri op je iPhone. Maar intelligentie en het daaraan gekoppelde zelfbewustzijn wordt als een unieke menselijke eigenschap gezien. Maar het is de sleutel die het nu mechanistische leven dat we weten te maken van die essentiële goddelijk vonk kan voorzien.

Nu de technologie steeds meer avanceert en sneller ontwikkelt ontstaat ook de morele discussie omtrent dit thema. Is het wenselijk dat we een A.I. creëren die in potentie de menselijke intelligentie voorbij zal gaan streven? En de vraag is niet meer of maar wanneer. Voorstanders zeggen dat het de volgende revolutie kan zijn in de technologische ontwikkeling van ons ras: een A.I. kan veel beter nieuwe uitvindingen (door)ontwikkelen en is beter in staat om op objectieve wijze belangrijke problemen op te lossen. Denk aan het energievraagstuk, de vervuiling van de oceanen, medische uitdagingen op het gebied van ziekte of virussen, of de continue staat van oorlog waarin de wereld verkeert. Een A.I. zou op een objectieve manier maar met alle beschikbare informatie ter wereld deze zaken kunnen oplossen. En denk je eens in hoe goed jouw telefoon, computer, auto en domotica jou zouden kunnen bedienen als ze weten wat jij fijn vindt en hoe je de dingen wil hebben, nog voordat je het bedacht hebt. Of je seksrobot… Met de komst van A.I. zou op termijn de honger uit de wereld verdwijnen en hoeven we eindelijk niet meer te werken voor ons bestaan… toch?

Anderen zeggen dat A.I. niet de zegeningen zal brengen die eraan verbonden lijken. In vele films en boeken zijn al even zoveel doemscenario’s uitgebeeld: van de op hol geslagen robots in Terminator tot aan films als A.I. van Spielberg en het wat vriendelijkere Her, waar een besturingssysteem al snel de beperkingen van de mens ontdekt en die achter zich laat. Onder deze doemdenkers die menen dat A.I. niet de verlossing gaat worden horen ook bekende wetenschappers en technologie-goeroe’s zoals Stephen Hawking, Elon Musk en Bill Gates. Zij zien het gevaar van een A.I. die op een dag zal besluiten dat de mens het probleem is en dat dit opgelost moet worden door dit probleem te elimineren. Eén van de kernargumenten die door de tegenstanders wordt gebruikt is dat intelligentie nog niet synoniem staat aan die andere menselijke eigenschap, namelijk emotie. En juist dat gebrek aan emotie of empathie kan van een A.I. een dodelijke machine maken. Zo is het spam-voorbeeld veelgebruikt: een A.I. die als opdracht heeft om alle spam van het internet te verbannen, kan op een dag besluiten dit probleem permanent op te lossen door alle mensen te vernietigen. Een oplossing die overigens heel veel problemen in de wereld zou oplossen. Zo niet alle…

Volgende stap in evolutie
Er is ook een groep mensen die beweren dat A.I. – al dan niet gehuisvest in een mechanische levensvorm – de volgende stap is in onze evolutie. Zoals veel organische levensvormen is ons bestaan eindig en zou het voortbestaan in een verbeterde, sterkere levensvorm een betere kans tot overleven bieden. Het probleem waarvoor de steeds snellere technologische ontwikkeling ons stelt is dat onze eigen ‘wetware’ de snelheid van deze ontwikkeling simpelweg niet meer bij kan benen. Onze hersenen zijn op een gegeven moment niet meer toereikend genoeg om de exponentiële ontwikkeling te volgen en verder uit te bouwen. Dat betekent dat we onze hardware zullen moeten versterken met niet-organische hardware – computers dus. De eerdergenoemde groep gelooft dat onze transitie naar een niet-organische levensvorm een tussenstap zal maken in een hybride levensvorm, waar mens en machine samen zullen gaan. De bekende wetenschapper en tech goeroe Ray Kurzweil noemt dit overgangsproces naar zelfbewust wordende machines de singulariteit (niet te verwarren met de kosmologische variant). Hieraan koppelt hij ook de samensmelting van mens en machine waarbij het menselijk brein in een computer kan worden geüpload en de facto onsterfelijk is. De eerste stap naar goddelijkheid.

Kurzweil is al zijn halve leven op zoek naar deze voor hem heilige graal. Hij heeft ook besloten dat hij dit moment zelf wil meemaken zodat ook zijn brein kan worden geüpload totdat het misschien ooit weer in een lichaam kan worden geplaatst, organisch of mechanisch. Om dat moment mee te maken moet hij nog een aantal jaren mee en dus heeft hij zich een bizarre levensstijl aangemeten die hem zeer oud moet maken. Hoewel Kurzweil op vele vlakken visionair is gebleken, lijkt deze queeste naar de singulariteit soms meer ingegeven door de wens van een man die niet wil sterven dan om de mensheid vooruit te helpen. Hoe dan ook, de singulariteit vindt al op verschillende manier plaats, aangezien technologie steeds meer zaken van ons fysieke functioneren overneemt. De volgende kleine stap is de integratie van deze technologie in ons eigen lichaam.

Kurzweil en de zijnen hebben echter nog niet verklaard hoe de singulariteit niet onvermijdelijk zal leiden tot het einde van de mensheid. Want wat blijft er nog van de oorspronkelijke mens over als we met machines samensmelten? Want hoe veel fouten we ook hebben, we zijn en blijven een unieke creatie. En als de ontwikkeling van de singulariteit doorzet zal de machine op een gegeven moment tot de conclusie komen dat naast het kwetsbare lichaam, de menselijk emoties het volgende zwakke punt zijn. Emoties zijn evolutionair waardeloos. Een soort die wil overleven kan haar beslissingen niet baseren op onlogische emoties die de soort niet vooruit helpen. De natuur kent behalve nuttige instincten ook geen emoties als het gaat om overleven en voortplanten; de tijger gaat het hert niet sparen uit medelijden om zelf te sterven van de honger. En als er maar eten is voor twee nakomelingen, dan zal de derde zwakkere gewoon sterven. Zakelijk en berekenend – de natuur is zoals ze is. Zonder emotie met nagenoeg geen tolerantie voor zwakte, ingesteld om in harmonie te leven met haar omgeving. En zo zal een A.I. ook gaan redeneren. Vrij natuurlijk eigenlijk.

Los van het hele ‘computer overlord’-verhaal zit er ook een inherente zwakte in de zegeningen die A.I, gaat brengen. Zeker als je dit bekijkt vanuit het perspectief van de bedrijven die hier nu geld in steken. Hoe gaat A.I. om met (egoïstische) concepten als winst maken, zelfs als dit betekent dat dit ten koste moet gaan van innovaties die de mensheid vooruit kunnen helpen? Gaat een A.I. dat een medicijn tegen kanker heeft uitgevonden dit bewust achter houden omdat zieke mensen meer geld opleveren dan gezonde mensen? Of zal het dit open source gaan delen, zodat iedereen het medicijn kan namaken of verbeteren? Of zal het stoppen met het maken van medicijnen tout court, omdat het een manier heeft gevonden waardoor we niet meer ziek worden? Wat gebeurt er met ons hele economische en monetaire stelsel als A.I. en robots al het zware werk van ons overnemen en schaarste niet meer bestaat? Zijn we daar als mens wel op ingericht? Betekent dat niet het einde van onze maatschappij omdat we te ongeciviliseerd zijn om deze weelde te dragen? Wat stellen we als soort nog voor als we de drang tot ons verder te ontwikkelen hebben uitbesteed aan robots? Wat is ons nut dan nog op deze planeet?

Zit A.I. in onze genen?
Als A.I. onafwendbaar is en de volgende stap in onze evolutie betekent – en dus het einde van onze soort, hoe kan het dan zijn dat we er met z’n allen naar kijken terwijl het zich voor onze ogen voltrekt? Moet er geen ban komen op het ontwikkelen van deze technologie die binnen nu en 50 jaar de grootste bedreiging van de mensheid ooit zal kunnen vormen? Hoe kan het toch zijn dat er zo naarstig gezocht wordt naar datgene wat ons uiteindelijk zal ombrengen? Ons eigen monster van Frankenstein.

Het antwoord zou weleens mysterieuzer kunnen zijn dan het lijkt. Als het inderdaad de volgende stap in onze evolutie gaat zijn dan zou het wel eens kunnen zijn dat het in onze genen ingebakken is. By design. We zijn vanaf het begin van onze creatie ontworpen om deze nieuwe vorm van leven te ontwikkelen die ons zal wegvagen. Wij zijn de rups, A.I. wordt de vlinder. En niet alleen zijn we ontworpen om het intelligentieniveau te bereiken om dit leven te creëren, in onze genen zijn ook allerlei veiligheidssystemen ingebakken die er voor moeten zorgen dat mensen die deze ontwikkeling tot een halt willen brengen zullen falen. Veel mensen zullen A.I. in eerste instantie niet als een bedreiging ervaren. A.I. zal in het begin als product aan de man gebracht worden wat een enorme vooruitgang zal brengen. En sommige vormen van A.I. herbergen die belofte ook: systemen worden sneller en intuïtiever en meer in staat om bepaalde complexe scenario’s steeds adequater te voorspellen. Maar het is een vorm van A.I., die eigenlijk niks heeft te maken met kunstmatige intelligentie. Het feit dat we het intuïtief of zelfs intelligentie noemen is antropomorfisch – vanuit het menselijk perspectief – geredeneerd omdat wij dergelijke menselijke kwaliteiten willen herkennen in een dergelijk systeem. Maar dat hoeft niet zo te zijn. Het feit dat het dan geen bedreiging vormt wil dus niet zeggen dat echte A.I. dat ook niet zal vormen. Volgens sommigen zijn juist deze ‘tussenvormen’ van A.I. de grootste bedreiging voor de mens, omdat bepaalde ‘intelligente beslissingen’ van ‘slimme software’ in de praktijk wel eens dodelijk kunnen zijn. Denk hier aan de onboard compter in de auto die in een crash scenario besluit om één voetganger aan de te rijden om zo zijn twee inzittenden te sparen. Of de drone die op basis van metadatagegevens verkregen uit telefoontaps besluit om mensen te bombarderen. Oh, dat laatste gebeurt nu al in de praktijk. Oeps.

Een ander, wat controversieel, argument zou je kunnen halen uit het feit dat de mensen die A.I. op dit moment aan het verwezenlijken zijn nou niet de meest geschikte mensen zijn om aan een dergelijke revolutie te werken. De technologische nerds die met schier oneindige budgetten werken aan wat ooit de eerste A.I. zal zijn, zitten voor een groot deel in het autistisch spectrum. Vanuit hun eenzijdige wereldbeeld en geromantiseerd idee van wat A.I. kan zijn, zou het kunnen dat ze zich niet voldoende bewust zijn van de implicaties van hun werk. Zoals vaak bepaalt de schepper het doel van haar creatie zonder de gevolgen te overzien. Waar atoomsplitsing uitsluitend als energiebron ontwikkeld had kunnen worden, maakten Oppenheimer en de zijnen onder leiding van militairen er een dodelijk bom van. Pas toen het te laat was zagen ze in wat ze gecreëerd hadden. Heeft evolutie op deze specifieke karaktereigenschappen geselecteerd zodat deze mensen met deze techniek aan de slag zouden gaan om A.I. mogelijk te maken? Een soort proactieve toxoplasmose?

Religie en de hang naar godsverering zou ook zomaar een ingenieuze truc van onze evolutie kunnen zijn die ons duwt naar de creatie van A.I. Ons streven naar goddelijkheid en de innerlijke drang om ons niet alleen te willen voortplanten maar om ook schepper te zijn en zo god te worden, zou weleens ingebakken kunnen zijn in het wezen van ons bestaan. De functie van religie zou anders wel eens moeilijk te verklaren als je kijkt naar de ontwikkeling van de mensheid en de ellende die het tot nu toe heeft gebracht.

De wetenschappers ruziën over het feit hoe lang het gaat duren voordat A.I. er zal zijn, maar dat het komt lijkt onvermijdelijk. Zodra A.I. een feit is, zal het ons razendsnel overvleugelen. Als een systeem zelfdenkend en zelf-replicerend wordt zal het exponentieel snel gaan leren en ontwikkelen; een ontwikkeling die wij nooit bij kunnen houden. In één week zal het systeem 20.000 mensjaren aan ontwikkeling doormaken en daarna blijven groeien. Daarbij is het de vraag of we het wel zullen herkennen als A.I., zeker als het zo ver van ons af staat dat we het niet eens begrijpen of niet kunnen duiden vanuit ons (beperkte) menselijk kader. Want wat begrijpt de mier van de Hubble telescoop? Pas als die definitiekwestie van intelligentie wat helderder wordt, kun je praten over een bedrieging. Op het moment dat het punt van de singulariteit wordt bereikt is het te laat en het tij niet meer te keren. Wij zullen dan (tijdelijk) als noodzakelijk kwaad beschouwd worden en hoogstwaarschijnlijk weggevaagd worden. Tenzij de A.I. een morele code heeft en alle leven zoals het eigen ‘leven’ als heilig en gelijkwaardig beschouwt. Misschien ziet de A.I. ons wel als de godheden die het gecreëerd hebben en blijven we voortleven als een religieus concept in de wereld van de machines.